خانه / داروهای گیاهی و طب سنتی / گیاه چوبک و استفاده از آن در صنایع بهداشتی و غذایی

گیاه چوبک و استفاده از آن در صنایع بهداشتی و غذایی

Image result for Acanthophyllum C. A. Meyer

گیاه چوبک چیست

چوبک، ریشه سخت و استخوانی برخی گونه های Acanthophyllum C. A. Meyer از تیره میخک Caryophyllaceae می باشد که گیاهانی سوزنی شکل و تیغ دار هستند.

33 گونه از این گیاه در ایران وجود دارد که 23 گونه آن بومی کشور است. بیشترین فراوانی گونه ها در بخش های شرقی ایران (استان خراسان و مناطق همجوار (ترکمنستان و افغانستان) است.

این ریشه ها اکثرا از گیاه چوبک با نام علمی Acanthophyllum squarrosum Boiss می باشد. حکمای طب سنتی چوبک را با اسامی مختلفی از جمله چوبک اشنان، آذربوی، آذربویه، عرطنیثا، فلار، بلار، چووه صباغان، گلیم شوی و قصب شوی می شناسند که مزاج گرم و خشک دارد و در بردن چرک از پشمینه و جامه مانند صابون مورد استفاده قرار می گیرد.

گیاه چوبک یک انگل زدای طبیعی برای شستن سبزیجات

در مطالعات اتنوبوتانی گیاهان بومی ایران، به کاربرد بعضی گونه های Acanthophyllum از جمله Acanthophyllum laxiusculum با نام محلی چوبه به عنوان شوینده اشاره شده است. ترکیبات ساپونینی ریشه چوبک به علت کاهش کشش سطحی و خواص لیزکنندگی می تواند بر شوینده های شیمیایی ارجح باشد.

در مطالعه دیگری، از ساپونین توتال یک نوع از این گیاه در فرمولاسیون شامپوی گیاهی استفاده گردید. در فرمول شامپو که حاوی 5٪ ساپونین گیاهی بود، بهترین نتیجه به عمل آمد. این فرمول کف با ماندگاری بالا تولید می کند و خاصیت پاک کنندگی بسیار خوبی را دارا می باشد.

ریشه گیاه چوبک به علت وجود ساپونین کاربردهای مختلفی بویژه در صنایع غذایی دارد. در ترکیه و ایران در تهیه حلواهای سنتی و صنعتی از عصاره چوبک و سایر گیاهان مشابه به عنوان یک امولسیفایر (امولسیون کننده) استفاده می گردد. صاحب تحفه در دستور تهیه حلوای گزنگبین از کف چووه استفاده کرده است.

دیدگاهتان را بنویسید