خانه / داروهای گیاهی و طب سنتی / گیاه اِشنان شوینده ای بسیار قوی!

گیاه اِشنان شوینده ای بسیار قوی!

Image result for seidlitzia rosmarinus

گیاه اِشنان چیست

گونه های مختلفی از جمله .Salsola L ، Salicoria L و Seidlitzia Bge از گیاهان تیره اسفناج Chenopodiaceae می باشند که خشکی پسند بوده و در نواحی بیابانی ایران و روی تپه های شنی و باتلاق های شور می رویند و از گذشته دور در ایران به منظور تهیه صابون مورد استفاده قرار می گرفته اند. این گیاهان به نام های مختلف شوره، علف شوره، اشنان، اشنان گازران، شناخته می شوند.

وجود قلی در گیاه اشنان و خواص آن

قلی که با نام های قلى الصباغین، شب العصفر، کھلا، شخار، قلیا، سجی، ساجی و اشفار شناخته می شود، ماده ای است که بویژه از سوختن گیاه اشنان حاصل می گردد. بدین ترتیب که زمین را گود کرده و اشنان تازه را در آن می ریزند. نی، خار و هیزم روی آن ریخته و آتش می زنند. مایعی از آن خارج شده که سفت و منجمد می شود. هر چه اشنان رطوبت و چسبندگی بیشتری داشته باشد، قلی بیشتری تولید می شود که به صورت قطعات بزرگ و کوچک در می آید. قلی جزو اصلی صابون است. طبیعت آن گرم و خشک، جلادهنده، خورنده، سوزاننده و بسیار سمی و از نمک نیز قوی تر است.

اگر در روغن حل شود، انگور را به سرعت به مویز تبدیل می کند. قلی از گیاهان رمث یا تاغ و رمرام نیز تهیه می گردد.

قلیا محتوی مقدار زیادی کربنات Na2Co3 است. از این ترکیب در تهیه سودسوزآور و در صنایع صابون سازی و پودرهای شوینده، شیشه سازی، کاغذسازی، رنگرزی، کاشی و سرامیک و …. استفاده می شود.

خاصیت لکه بری اشنان

برگ های گیاه اشنان لکه را پاک می کند و برای شستن لباس مورد استفاده قرار می گیرد. حکمای طب سنتی اشنان را به چند نوع رطب، سیاه، سفید و سبز تقسیم کرده اند. از اشنان رطب و سیاه، قلی تهیه می شود. نوع سبز آن را غاسول فارسی می نامند که خاصیت لکه بری دارد و به جای مداد برای نوشتن نیز به کار می رود.

اشنان در پاک کردن لکه و آثار رنگی بر روی البسه، نیز موثر است. از جمله برای زدودن رنگ خون، محل را با خاکستر آغشته کرده و با آب اشنان می شویند. هر گونه اثر سیاهی یا رنگ را ابتدا با اشنان که در سرکه جوشانده شده است، شسته، سپس با آب و صابون بشویند، پاک خواهد شد. شستن با صمغ عربی و اشنان نیز در پاک کردن رنگ انار موثر است. در از بین بردن اثر روغن بر لباس نیز اشنان به کار می رود.

در پژوهش های اتنوبوتانی گیاهان دارویی ایران، به کاربرد بومی برگ گونه S . rosmarinus با نام محلی اشنان eshnan به عنوان شوینده نیز اشاره شده است.

در مورد خواص شویندگی اشنان بیشتر بدانیم

مواد معدنی موجود در این گیاه

Seidlitzia rosmarinus خشک شده حاوی پروتئین و مواد معدنی مختلفی مانند Ca , P , Mg , K , Fe , Mn , Cu , Z  می باشد. همچنین منبع غنی از ساپونین است. محققان ایرانی پژوهش هایی نیز بر تایید خاصیت سورفاکتانتی و کاهش کشش سطحی آب و روغن توسط عصاره آبی برگ و ساقه گیاه S . rosmarinus در مقایسه با سورفاکتانت های سنتتیک انجام داده اند. ترکیبات ساپونینی در جنس های مختلف Salicornia از جمله گونه herbacea نیز شناخته شده است اثرات آنتی باکتریال، آنتی اکسیدانی عصاره متانولی .Salicornia herbacea L گزارش گردیده است. ترکیبات ساپونینی در گونه Salsola imbricate نیز شناسایی شده است.

پراکندگی جغرافیایی گیاه اشنان در ایران

مطالعات مختلفی بر گیاهان مختلف خانواده Chenopodiaceae که به عنوان پاک کننده مورد استفاده قرار می گیرند، انجام شده است؛ گیاه Seidlitzia rosmarinus که در بیشتر منابع به عنوان اشنان معرفی شده است، گیاهی است که در مرداب ها و شوره زارهای مناطق کویری و شور بخش مرکزی ایران مانند دشت کویر، کویر لوت، شوره زار استان قم و اطراف باتلاق گاوخونی در استان اصفهان می روید.

Image result for seidlitzia rosmarinus

سازش زیادی برای رشد در خاک خشک و شور دارد. گیاه املاح موجود خاک را جذب کرده و در اندام های هوایی به ویژه برگها ذخیره می کند. بدین وسیله با فشار اسمزی بالا، آب مورد نیاز خود را جذب می کند. برگها، ساقه و دانه های آن در پاییز به عنوان غذای دام بویژه شتر برداشت می شود. رویش این گیاه نقش مهمی در حفاظت از خاک در مناطق کویری و خشک نیز دارد. به علاوه قلیای حاصل از گیاه می تواند در صنایع مختلف از جمله شیشه گری، صابون سازی، سرامیک، سفید کردن مس، تولید شکر نقش بسیار مهمی را ایفا کند.

مصارف دارویی : برطرف کردن آبله مرغان ، ضد عفونی کننده ، جهت بیماری های پوستی مانند سوریازیس ، برص مورد استفاده قرار می گیرد.

دیدگاهتان را بنویسید